Historia

1400 - po raz pierwszy pojawia się nazwa Pińczów. Średniowieczny dokument wzmiankuje "castrum Pandziczow" - zamek Pińczów - i należące do niego wsie.

1424 - najprawdopodobniej w tym roku Pińczów wraz z zamkiem i okolicznymi wsiami zakupił Zbigniew Oleśnicki, bp krakowski, dla swego brata Jana zwanego Głowaczem. Niezwłocznie przystępuje on do rozbiórki zamku i budowy nowego.

1428 - w dniu 21 września na zamku w Lublinie król Władysław Jagiełło nadaje przywilejem prawa miejskie dla Pińczowa.

1431 - bp Oleśnicki funduje w mieście kolegium kanoników przy erygowanym rok wcześniej kościele parafialnym p.w. św. Jana.

1436 - tenże biskup osadza w Pińczowie zakon Paulinów i powierza mu obowiązek kierowania parafią.

1449 - fundator wydaje w Krakowie przywilej dla pińczowskiego klasztoru, bogato go uposażając.

1450 - majątek rodowy pińczowskiej gałęzi Oleśnickich składa się z miasta z zamkiem i 59 wsi, głównie w województwie sandomierskim.

1454 - pierwsza wzmianka o oświacie pińczowskiej: rektorem miejscowej szkoły parafialnej był niejaki Stanisław.

1479 - przywilej Kazimierza Jagiellończyka ustanawia dwudniowy jarmark na święto Filipa i Jakuba, tj. 1V.

1488 - Zbigniew Oleśnicki młodszy, arcybiskup gnieźnieński i prymas, syn Jana Głowacza i bratanek kardynała, wystawia na zamku pińczowskim przywilej dla cystersów mogilskich.

1493 - w mieście czynna jest łaźnia z łaziebnikiem Fabianem.

1546 - bracia Oleśniccy - Mikołaj, Jan, Stanisław i Piotr - przejęli dobra pińczowskie od dzierżawiącego je dotychczas Jana Tęczyńskiego, burgrabiego krakowskiego.

1550 - na zamku Mikołaja Oleśnickiego odbył się pierwszy zjazd różnowierczy.

1551 - założone zostaje z inspiracji F. Stankara gimnazjum protestanckie, zwane później Akademią. Do roku 1565 uczyli w nim: Grzegorz Orszak, organizator szkoły i jej pierwszy rektor, Piotr Statorius - Francuz, po spolonizowaniu się przyjął nazwisko Stojeński, zorganizował szkołę w duchu humanizmu zachodnioeuropejskiego, drugi rektor; Jan Thenand - Francuz; Melchior z Krakowa, Krzysztof Przechadzka ze Lwowa, Marcin z Lublina (Lubelczyk), Erazm Gliczner, Jerzy Szoman ze Śląska oraz Franciszek Lismanin - spolonizowany Grek, były spowiednik królowej Bony, wybitny intelektualista i działacz reformacyjny.

1555 - w dniu 1 V odbył się synod nazywany zwykle pierwszym jawnym zjazdem różnowierców małopolskich. W sumie odbyły się w Pińczowie 22 synody - ostatni w październiku 1563 roku.

1558 - osiedlił się w mieście Daniel z Łęczycy, wędrowny drukarz różnowierczy. Prowadził tu swój warsztat przez pięć lat, do połowy 1562 r. stając się niejako urzędowym drukarzem kalwinistów małopolskich. W tym czasie wyszło z jego oficyny co najmniej 25 tytułów, a wśród nich dziełko z 1561 r. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Narratio simplex norac.

1559 - podczas czerwcowego synodu odczytana została zebranym dopiero co napisana pieśń Jana Kochanowskiego Czego chcesz od nas, Panie...? Obecny przy tym Mikołaj Rej - który być może pierwszy raz zetknął się z poezją Kochanowskiego - miał podobno oddać mu (w wypowiedzi publicznej) pierwszeństwo przed sobą w literaturze polskiej. Ta piękna literacka legenda oparta jest na wspomnieniu Jana Zamoyskiego, późniejszego kanclerza i hetmana wielkiego koronnego, który jako 17-latek był wtedy obecny na owym synodzie.

1560 - w styczniu umiera Jan Łaski, zamieszkały w Pińczowie reformator religijny. Pochowano go w kościele popaulińskim, który był natenczas zborem. Zmarły reformator był inicjatorem przetłumaczenia Biblii na język polski. Translacji dokonano w Pińczowie (głównie wysiłkiem profesorów miejscowego gimnazjum), a wydrukowano w 1563 roku w Brześciu Litewskim, za pieniądze Mikołaja Radziwiłła Czarnego (tzw. Biblia Brzeska albo Biblia Radziwiłłowska).

1562 - w wyniku sporów wyznaniowych miasto staje się ośrodkiem ariańskim (w którym jednakże zwolennicy kalwinizmu mogli dalej działać swobodnie).

1564 - latem miasto padło ofiarą zarazy.

1567 - po 1 VI 1566 a przed 15 III 1577 umiera Mikołaj oraz jego żona Zofia, uważana kiedyś za pierwszą polską poetkę. Przypisywano jej bowiem autorstwo religijnej pieśni protestanckiej "Z ochotnem sercem Ciebie wysławiam Panie", zawierającej akrostych tworzący nazwisko: Zofia Oleśnicka z Pieskowej Skały.

1568 - osiedla się tutaj Santi Gucci z Florencji, wybitny architekt i rzeźbiarz królewski. Zamieszkał także w Pińczowie Andrzej Baptysta, dworzanin późniejszego dziedzica miasta Zygmunta Myszkowskiego, krewny Santiego. Więzy krwi łączyły zapewne artystę z Piotrem Guccim, który sprzedał mu dom, a później ogród położony w Pińczowie. Ów Piotr miał także pochodzić z Florencji i być z zawodu kuśnierzem.

1576 - z tego roku pochodzi pierwsza wzmianka o Żydach w Pińczowie, Oleśniccy dali im plac pod cmentarz, kolejni dziedzice zezwolili zbudować synagogę i mieć własną szkołę.

1586 - Jan i Andrzej Oleśniccy, synowie Mikołaja, w końcu roku sprzedali Pińczów biskupowi krakowskiemu Piotrowi Myszkowskiemu. Biskup dokonuje rekatolizacji Pińczowa, sprowadza wygnanych w połowie wieku Paulinów, rozpoczyna rozbudowę zamku Oleśnickich, na wschodnich obrzeżach Pińczowa zakłada Nowe Miasto Mirów w którym funduje kolegiatę (późniejszy kościół reformatów). Zmarł w kwietniu 1591 r. w Krakowie. Swoim spadkobiercom - bratankom pozostawił olbrzymi majątek w gotówce, trzy miasta oraz 78 wsi. Zygmunt otrzymał dwa poważne kompleksy dóbr: pińczowski i chroberski, zaś Piotr, wojewoda rawski, liczne dobra w województwie krakowskim.

1592 - w dniu l lipca założony zostaje Mirów. Natomiast trochę później po stronie zachodniej Pińczowa powstaje dzielnica o przewadze funkcji produkcyjnych (folwark, browar). Autorem rozbudowy i przekształcenia miasta był Santi Gucci, pełniący oprócz funkcji nadwornego architekta rodziny Myszkowskich także obowiązki zarządcy ich dóbr, kierownika znanych warsztatów kamieniarskich, a także uczestnika sądów wójtowskich.
1593 - Zygmunt Myszkowski funduje szkołę parafialną i powierza opiekę nad nią klasztorowi paulinów.

1598 - Zygmunt i Piotr Myszkowscy uzyskali 4 VI adopcję od księcia mantuańskiego Wincentego do rodu Gonzagów. Wcześniej w 1596 r. bracia otrzymali od papieża Klemensa VIII tytuł margrabiów na Mirowie, który był związany z ich zamkiem o tej nazwie w Książu Wielkim.

1600 - około tego roku umiera na Mirowie pińczowskim Santi Gucci.

1601 - sejm Rzeczypospolitej zezwala braciom Myszkowskim na założenie ordynacji składającej się z ich rozległych dóbr, położonych głównie w województwie sandomierskim i krakowskim. Pierwszym ordynatem został Zygmunt, wtedy kasztelan wojnicki, a od 1603 r. piastujący urząd marszałka wielkiego koronnego.

1605 - umiera Tomasz Nikiel, rzeźbiarz i przedsiębiorca budowlano - rzeźbiarski. Miał w mieście znaczny majątek: domy, ogrody, łąki, folwark, a na składzie w warsztacie m.in. marmury i alabaster. Wykonał on różne prace przeznaczone dla Pińczowa (na zamku Myszkowskich), Włocławka (przy katedrze), Bejsc (kaplica Firlejów) i Krakowa (posadzki i stopnie do ołtarza wielkiego w katedrze na Wawelu). Uznany jest za jednego z ważniejszych twórców z przełomu XVI/XVII w. na terenie Małopolski. Część swego majątku zapisał w testamencie pińczowskim paulinom, ustanowił też fundację dla szkoły parafialnej. - margrabia Zygmunt sprowadza do Pińczowa sześciu zakonników nieznanego jeszcze w Polsce zakonu reformatów. Dał im na Mirowie miejsce pod kościół, pobudował tymczasową kaplicę z tarcic, a sąsiedni dom rozszerzył i oddał na klasztor.

1615 - umiera podczas podróży do Włoch margrabia Zygmunt. Za jego czasów miasto przeżywało świetność. Troszczył się bowiem o swój bogaty dwór i wspaniałość rezydencji. Pińczów otaczany szczególną opieką, stał się za jego czasów jednym z większych skupisk murarzy, kamieniarzy, sztukatorów i rzeźbiarzy, były tu dwie kolonie cudzoziemców - Włochów i Szkotów. Ordynat rozbudował zamek, na Wzgórzu Klasztornym wzniósł, na pamiątkę Jubileuszu 1600 r., kaplicę pod wezwaniem św. Anny. Dziełem warsztatu Santi Gucciego była najpewniej powstała wówczas słynna łaźnia oraz fontanna na rynku. Ordynata pochowano we wspaniałej kaplicy - mauzoleum rodu Myszkowskich, przez niego ufundowanej, a zrealizowanej w latach 1602-14, przy kościele Dominikanów w Krakowie.

1621 - Jan, II ordynat, zostaje zabity w Warszawie, a ordynację przejmuje (do r. 1647) Ferdynand, starosta grodecki.

1637 - Ferdynand Gonzaga Myszkowski, III ordynat podejmuje u siebie Cecylię Renatę, córkę cesarza Ferdynanda II. Cecylia śpieszyła z Wiednia do Warszawy na ślub z królem Władysławem IV.

1647 - czwartym z kolei ordynatem zostaje Władysław, wojewoda krakowski. Był najmłodszym synem Zygmunta, marszałka wielkiego.

1647 - przeorem klasztoru paulińskiego zostaje o. Augustyn Kordecki (do maja 1650 r.). Za czasów jego urzędowania rozpoczęto budowę nowych organów w kościele św. Jana. Zachowały się leż wiadomości o udzielanym przez niego ślubie i dwóch chrztach.

1652 - od maja do października szalało morowe powietrze. Zmarły setki ludzi.

1657 - w trzecim roku "potopu" król szwedzki zajmuje miasto 9 IV. W czerwcu uwalnia je od nieprzyjaciela król Jan Kazimierz i Stefan Czarniecki. W jakim stopniu Pińczów ucierpiał, nie wiadomo. Zachował się przekaz o spaleniu przez Szwedów kilku domów w pobliskim Podłężu, własności paulinów. Cenną pozostałością po "wizycie" Szwedów są dwa znakomite wizerunki Pińczowa wykonane przez gen. Eryka Dahlbergha. Jeden przedstawia piękną panoramę miasta, drugi widok zamku. W czasie tej wojny schroniło się w Pińczowie pod opiekę Myszkowskich 150 rodzin żydowskich z Rakowa, 200 z Wodzisławia i 200 z Szydłowca. Fakt zaważył na historii miasta, które stało się ośrodkiem rzemiosła i handlu, najludniejszym miastem woj. sandomierskiego oraz jednym z największych skupisk Żydów w dawnej Rzeczypospolitej.

1660 - w sierpniu ponownie dało znać o sobie morowe powietrze.

1669 - zmarł V ordynat, Franciszek, kasztelan bełski. Był hojnym dobrodziejem karmelitów w Lublinie, a zwłaszcza pińczowskich paulinów. Tym przeznaczył w testamencie 3000 zł w gotówce i swoje ubiory na ornaty. Polecił też wyzłocić wielki ołtarz w kościele klasztornym. Pochowany został w kościele św. Jana. Syn Franciszka, Stanisław Kazimierz, VI ordynat, umarł młodo w 1684 roku.

1671 - w Skrzypiowie, połączonym z Pińczowem kilometrową groblą i mostem, osiada u Myszkowskich na dzierżawie, Jan Chryzostom Pasek, klasyk pamiętnikarstwa staropolskiego. Gospodarzył tu przez kilka lat, potem trzymał w dzierżawie inne dobra margrabiego. Od 1684 r. popadł w zatarg i spory sądowe z ordynatami.

1683 - margrabia Stanisław Kazimierz sprowadza powtórnie i osadza na Mirowie Reformatów. Uroczystości z tym związane odbyły się 4 października w święto św. Franciszka Serafickiego, patrona zakonu.

1697 - po odbyciu 15 września przez Augusta II koronacji w Krakowie, Józef Władysław Myszkowski, VII ordynat, przyjmował nowego władcę na zamku pińczowskim. Na nocleg udał się król do klasztoru ojców Paulinów.
1701 - pod koniec tego roku margrabia Józef Władysław zorganizował uroczyste obchody stulecia założenia ordynacji pińczowskiej. Najważniejszym ich wydarzeniem było utworzenie kolonii akademickiej, 3-letniej średniej szkoły humanistycznej o kierunku retoryczno-klasycznym. Placówka ta została oddana pod zarząd Akademii Krakowskiej. Pierwszym dyrektorem został Stanisław Daszczyński. Na potrzeby szkoły ordynat wzniósł specjalny gmach, zwany potem Akademią.

1702 - pod wsią Kliszów /ok. 10 km na północ od Pińczowa/ stoczona została 19 lipca bitwa między armią szwedzką Karola XII a wojskami sasko-polskimi Augusta II. W bitwie tej po raz ostatni wystąpiła husaria, jej dalszemu istnieniu położył kres rozwój broni palnej. Dnia 14 lipca przybył z Krakowa do Pińczowa król August II i stanął kwaterą w kamienicy na rynku. Nazajutrz dotarły tutaj regimenty piechoty saskiej, artyleria i tabory. Z rana dnia następnego odbył się przegląd tych jednostek. Wojsko koronne z hetmanem Lubomirskim zjawiło się 17 lipca. W tymże dniu cała armia stanęła w obozie pod Kliszowem. Bitwa zakończyła się ok. godz. 16.30, zwycięski król szwedzki Karol XII, przy dźwiękach muzyki wojskowej, wkroczył do obozu saskiego. W tym czasie odbywał się odwrót wojsk koronnych, przez Pińczów ku Wiśle. Tu wieczorem 19 lipca miało miejsce pierwsze po bitwie spotkanie Lubomirskiego z Augustem II. Król polski wypowiedział jakoby kilka słów po francusku, powąchał, tabaki i pojechał dalej. Wojska szwedzkie dotarły do miasta 20 lipca. Utworzono na miejscu magazyn prowiantowy, transportowano tutaj kontrybucje i rekwizycje oraz składano łupy wojenne. Wymarsz Karola XII nastąpił dopiero 28 lipca, ale w mieście pozostawiono 3000 żołnierzy jako ochronę magazynów. Podczas swego tutaj pobytu Szwedzi zniszczyli stary cmentarz żydowski z końca XVI w., który położony był za murami miasta, nad Nidą, obok drogi do Krakowa. Został on wtedy opuszczony, a nowy założyli Żydzi przy ul. Słabskiej. Tradycja mówi też o tym, że w końcu XVIII w. margrabina Wielopolska poleciła szukać skarbów ukrytych rzekomo przez Szwedów na terenie zamku. Nic nie znaleziono, ale zamek rozebrano, tak że przestał on istnieć.

1707 - wybuchła kolejna zaraza, zmarło 114 osób, a w roku następnym 335. Istniała tradycja mówiąca, że umarłych było 3000. Mieli to być głównie Żydzi, których zgonównie rejestrowały dokumenty klasztorne.

1727 - zmarł margrabia Józef Władysław, ostatni z rodu Myszkowskich. Zakończył życie 12 maja w Szańcu, gdzie chorując spędził ostatnie swe lata. Pochowany został w klasztorze Kamedułów, który ufundował pod Szańcem. W 1844 r. trumna ze zwłokami przeniesiona została do kościoła w Młodzawach.

1729 - po śmierci ostatniego Myszkowskiego, który nie zostawił następców, rozgorzał spór o dobra ordynata pomiędzy Jordanami a Wielopolskimi. Ostatecznie Trybunał Lubelski przysądził ordynację tym ostatnim. W ten sposób VIII ordynatem został Franciszek hrabia na Żywcu i Pieskowej Skale Wielopolski, margrabia na Mirowie i Pińczowie Gonzaga Myszkowski. Był ponadto wojewodą sieradzkim.

1738 - pożar Mirowa. Wybuchł któregoś wiosennego dnia późnym popołudniem. Według tradycji kościół Reformatów został uratowany od ognia cudownie za sprawą Matki Bożej - swej patronki, św. Franciszka - patrona zakonu i św. Prospera, którego relikwie spoczywają w świątyni. Osoby te miały się ukazać nad kościołem podczas naprędce zorganizowanej przez zakonników procesji.

1757 - naukę w miejscowej szkole - kolonii akademickiej rozpoczął siedmioletni Hugo Kołłątaj. Uczył się tutaj do 1761 r. i mając lat jedenaście odszedł do szkół w Krakowie. Po latach napisał żartobliwie o pobycie swoim w Pińczowie, że nauczył się wtedy czytać i źle pisać. Opinia ta nie przeszkodziła mu bynajmniej zostać później tutejszym proboszczem.

1771 - w czasie konfederacji barskiej w mieście usadowili się i ufortyfikowali Rosjanie. We wrześniu poprzedniego roku w rejonie miasta działał oddział Pułaskiego.

1784 - w październiku odbyło się niecodzienne otwarcie roku szkolnego w szkole średniej. Margrabia podejmował obiadem profesorów i księdza Kołłątaja (od tegoż roku proboszcza pińczowskiego).

1786 - trzęsienie ziemi, które dotarło do miasta, nie wyrządziło żadnych szkód. Zaledwie mniejsze dzwonki taki wydawały odgłos, jakby nimi poruszała ręka ludzka. Rok wcześniej podobne zjawisko trwało 2 sekundy.

1787 - w mieście mieszkało 3105 osób, w tym 1897 Żydów, czyli 61% ludności. Domów było 621. Był wtedy Pińczów najludniejszym miastem woj. sandomierskiego, jednym z największych skupisk ludności żydowskiej w Rzeczypospolitej, ośrodkiem handlu.

1794 - w chwili wybuchu Insurekcji poparła powstanie stacjonująca w Pińczowie II Małopolska Brygada Kawalerii Narodowej. 22 maja przybył do miasta Kościuszko. Dał tu wypocząć mało zaprawionemu do marszów wojsku, a sam czekał na powrót hrabiego Wodzickiego, który miał dostarczyć Naczelnikowi zarekwirowane srebra kościelne oraz składkę z Galicji (trochę pieniędzy na potrzeby wojny dali pińczowscy Reformaci). W dwa dni później wojska powstańcze wyszły na Wodzisław i Jędrzejów.

1795 - w wyniku ostatniego rozbioru Pińczów dostał się we władanie Austrii. Ziemie zabrane wtedy Polsce przez Habsburgów nazywano Nową Galicją.

1803 - miejscowa szkoła średnia otrzymuje nazwę Cesarsko-królewskie gimnazjum pińczowskie.

1809 - w czasie wojny polsko-austriackiej w mieście kwaterują oddziały płk. Gabelkhovena. 9 lipca dochodzi do utarczki z kawalerią polską, a 11 lipca zajmuje Pińczów straż przednia dowodzona przez Roźnickiego (pułk 5 jazdy). Wkrótce miasto staje się częścią Księstwa Warszawskiego.

1813 - Jan Olrych Szaniecki, wybitny prawnik, przejmuje od Wielopolskich część ordynacji z Pińczowem i kilkoma kluczami. Był to człowiek wielkiej uczciwości i poświęcenia w działaniu na rzecz dobra publicznego. Niemałe pieniądze własne przeznaczył na szkoły pińczowskie. Gimnazjum uposażył bogatą biblioteką, zbiorami pomocy naukowych, kapitałami pieniężnymi; wyremontował gmach szkolny oraz przeznaczył część swego pałacu na pomieszczenie sal lekcyjnych. Zaopatrzył szkołę, a dla dziewcząt założył pensję, budując dla niej dom z ogrodem. Założył też kilka szkółek wiejskich. Zaś swoje prywatne zbiory książkowe udostępnił jako bibliotekę publiczną. Sprowadził też z Warszawy lekarza i osiedlił go w Pińczowie dla wygody mieszkańców. Nie były to wszystkie zabiegi Szanieckiego nad podniesieniem cywilizacji w swych majątkach. Zachęcał więc chłopów do zmiany kroju ubrań oraz zmiany nazwisk, np. Wilk na Wilczyński, Zając na Zajączkowski, Wróbel na Wróblewski, Zwierz na Zwierzyński. Przekonywał, że miejska panna nie pójdzie raczej za Wilka w sukmanie ale chętnie wyjdzie w pana Wilczyńskiego w surducie. Zniósł również liczne uciążliwości mieszczan pińczowskich na rzecz dziedzica.

1819 - kasata klasztoru Paulinów pińczowskich.

1821 - staraniem Szanieckiego otwarta zostaje poczta z ekspedycją i stacją konną przeprzęgową.

1831 - wybucha w mieście epidemia cholery przywleczona do Królestwa Polskiego podczas Powstania Listopadowego przez wojska rosyjskie. Dziedzic Szaniecki organizuje komitet do walki z chorobą (z lekarzem na czele) oraz pomoc dla pokrzywdzonych. Plagę daje się powstrzymać. Szaniecki zamawia z tej okazji uroczyste nabożeństwo i wydaje ucztę z udziałem rektora szkoły, proboszcza, gwardiana od Reformatów oraz mieszkańców miasta. Wygłasza wtedy mowę o potrzebie walki z wrogiem i pochwałę wolności. We wrześniu, kiedy powstanie dogasało, weszły do Pińczowa będące w odwrocie oddziały piechoty dowodzonej przez gen. Samuela Różyckiego. Przybył też tutaj na krótko książę Adam Jerzy Czartoryski, do niedawna prezes Rządu Narodowego. Dnia 24 września wycofujący się w kierunku Krakowa Polacy stoczyli w pobliskim Michałowie ostatnią bitwę Powstania Listopadowego. Zabitych w niej zostało, lub wziętych do niewoli 1000 żołnierzy. Pińczów zajęli Rosjanie i miasto podpalili. Szaniecki udał się na emigrację. Nie objęła go carska amnestia, bo był posłem sejmowym, projektodawcą ustawy o pospolitym ruszeniu i inicjatorem Towarzystwa Przyjaciół Włościan. Jego majątek uległ konfiskacie i stał się własnością rządową. Dziedzic Pińczowa zmarł w Paryżu w 1840 roku.

1839 - Pińczów zostaje wystawiony na licytację publiczną i zakupiony przez Tadeusza Bocheńskiego. Nabywca odsprzedaje go w październiku Wielopolskim, którzy już wcześniej weszli w posiadanie Folwarku Podmiejskiego.

1844 - pińczowska szkoła powiatowa zostaje w całości przeniesiona do Kielc. O jej przywrócenie zabiegał latami dziedzic Aleksander Wielopolski, obiecując w zamian decydentom nawet to, że wybrukuje północną część rynku, aby uczniowie mieli wygodny dostęp do gmachu szkolnego. Starania margrabiego uwieńczył sukces i naukę wznowiono we wrześniu 1852 r.

1846 - w październiku wybuchł w mieście bardzo groźny pożar.

1863 - w Powstaniu Styczniowym uczestniczyło bardzo wielu Pińczowian.

1873 - Konrad Wiszniewski, emerytowany profesor gimnazjalny, otwiera pierwszą publiczną czytelnię książek i czasopism (wyłącznie w języku polskim).

1877 - 30 grudnia 1877 r. zmarł w Dreźnie margrabia Aleksander Wielopolski.

1882 - powstało w mieście stowarzyszenie Ochotniczej Straży Ogniowej. Święto strażackie obchodzono 21 kwietnia.

1882 - Pińczów zamieszkiwało 6363 osoby, Chmielnik - 6329, Działoszyce - 5363, a Kielce - 10051.

1905 - strajk szkolny w progimnazjum.

1914 - podczas trwania kampanii kieleckiej Legionów, 21 stycznia pojawił się w mieście Józef Piłsudski. W końcu roku Pińczów staje się miastem frontowym. Rosjanie z artylerią lokują się na wzgórzach ciągnących się ku wsi Skowronno, a wojska austro-węgierskie w łąkach po prawej stronie Nidy. Wojna tu toczona miała charakter pozycyjny, polegała głównie na wzajemnym ostrzeliwaniu pozycji wroga.

1915 - na początku marca stanowiska nad Nidą zajmuje I Brygada Legionów. Kwaterą Piłsudskiego był dwór w Grudzynach, kadry brygady z Edwardem Rydzem-Śmigłym ulokowano we dworze w Mierzwinie, a lekarz I batalionu Felicjan Sławoj - Składkowski rezydował w chłopskiej chacie w Turze.

1916 - wznowiło działalność nieczynne od wybuchu wojny Publiczne Gimnazjum Realne. Jego dyrektorem został Ferdynand Śliwiński, austriacki urzędnik wojskowy, absolwent UJ, z zawodu nauczyciel - polonista.

1917 - w 129 rocznicę uchwalenia Konstytucji majowej odsłonięty został na placu przy ul. Magistrackiej obelisk ku jej czci. Autorem i wykonawcą pomnika był Antoni Piekoszewski, rzeźbiarz, właściciel warsztatu kamieniarskiego.

1918 - na wiadomość o manifeście niepodległościowym Rady Regencyjnej odbyła się w niedzielę 13 października uroczystość patriotyczna. 31 października niewielki oddział Austriaków z garnizonu okupacyjnego rozbił magazyny i ze zrabowanym łupem zdążał w kierunku Buska. Koło Wełcza został zaskoczony i rozbrojony a żołnierze internowani. Reszta wojska stacjonującego w mieście także uległa demoralizacji, żołnierze masowo opuszczali koszary i uciekali. Rozpoczęto rozbrajanie żołnierzy i oficerów. Uczestniczyli w tym starsi uczniowie gimnazjum.

1920 - fragment ze Sprawozdania Dyrekcji Gimnazjum: Rok szkolny 1920/21 zaczął się w czasie dość ciężkim z powodu toczącej się właśnie wojny z bolszewikami. Na naukę zgłosili się tylko uczniowie młodzi, starsi jako ochotnicy pozostali w szeregach...

1921 - zniszczony wojną Pińczów liczył 7749 mieszkańców, podczas gdy w 1916 r. było ich 11755.

1924 - Prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski przybył do Pińczowa, by wziąć udział w uroczystości poświęcenia sztandaru 2 p.p. Legionów. W tym samym roku magistrat dostał na własność nowowybudowaną łaźnię. Budowę sfinansowało państwo, inicjatorem był doktor Pohorecki.

1925 - otwarto linię kolejową wąskotorową na trasie Pińczów - Wiślica.

1928 - w niedzielę 23 września przybył do Pińczowa kolejny prezydent - prof. Ignacy Mościcki. Powitanie przez władze miasta było o ósmej rano, potem prezydent wstąpił do kościoła witany przez proboszcza Aksamitowskiego, a po godzinie wraz ze świtą odjechał specjalnym pociągiem do Wislicy, by stamtąd udać się do wsi Czarkowy na odsłonięcie pomnika ku chwale Legionistów I Brygady.

1931 - stacjonujący dotąd w mieście 2 Pułk Legionów przeniesiony został do Sandomierza. Fakt ten pogłębił kryzys gospodarczy miasta.

1933 - powstała tu szkoła Szybowcowa im. gen. Berbeckiego. Jej kierownikiem został mianowany Kazimierz Plenkiewicz, zaliczany do czołówki szybowcowych pilotów wyczynowych. Tutaj uczyli się m.in. Stanisław Skalski, uczestnik bitwy o Anglię, Stanisław Góra, zdobywca Medalu Lilienthala i Marian Gorzelak, szybowcowy wicemistrz świata z 1956 r.

1935 - uroczystości żałobne w związku ze śmiercią Józefa Piłsudskiego.

1939 - Niemcy zajęli Pińczów 5 września, a następnie miasto splądrowali i podpalili. W ogniu zginęło wielu ludzi, kilkudziesięciu zostało zastrzelonych. Pożar pochłonął cenną bibliotekę, archiwum miejskie, dwie drukarnie, zasoby mieszkaniowe, sklepy, magazyny i inny dobytek.

1940 - od maja datują się początki tajnego nauczania na poziomie szkoły powszechnej i średniej. Miasto przez cały okres okupacji było aktywnym ośrodkiem tej formy udzielania wiedzy.

1942 - jesienią Niemcy rozpoczęli zagładę trzech i pół tysiąca Żydów pińczowskich. Wywożono ich do Jędrzejowa koleją, albo szli tam piechotą. Sporo zdołało się ukryć w mieście. Niemcy jednak przeszukiwali systematycznie domy, piwnice i zakamarki, a znalezionych rozstrzeliwali. Mimo tego wielu Żydom, pojedynczo lub nawet z rodzinami, udało się ocalić.

1943 - tragedia pińczowskiej konspiracji - l lipca Niemcy zatrzymali za miastem czterech młodych ludzi, harcerzy z Szarych Szeregów, a następnie rozstrzelali na Zawięzieniu.

1944 - latem wyzwolony został spod okupacji niemieckiej spory obszar Ponidzia wraz z terenami przyległymi. Dokonali tego partyzanci AK, BCh i AL. Od 24 VII do 12 VIII istniała tu tzw. Republika Pińczowska, zlikwidowana wskutek przewagi przez niemieckie oddziały frontowe.

1945 - 13 stycznia około północy do Pińczowa weszły wojska radzieckie.

1946 - liczba mieszkańców miasta wynosiła zaledwie 3701 (w r. 1939 - 8650), a w pięć lat później spadła do 3587.

1952 - rozpoczęła się budowa Zakładów Przemysłu Gipsowego "Dolina Nidy" w Gackach. Złoża gipsu w tym rejonie są bardzo obfite. Po dziesięciu latach kombinat był gotów.

1954 - przez dwa dni gościł w mieście pisarz Marian Brandys. Pobyt swój tutaj opisał w reportażu "W Pińczowie dnieje".

1956 - do Pińczowa przypłynął (kajakiem po Nidzie) sławny pisarz Melchior Wańkowicz, gdzie był uroczyście przyjmowany. W parę lat później przyjechał z wykładem o bitwie pod Monte Cassino.

1958 - od tej daty zaczyna się intensywna odbudowa, a potem rozbudowa miasta po latach powojennej stagnacji. W dniach 13-14 września odbyły się obchody 400-lecia istnienia gimnazjum. Szkole przywrócono imię H. Kołłątaja.

1962 - w niedzielę 3 czerwca, w gmachu Szkoły Podstawowej odbyła się sesja naukowa w 60 rocznicę śmierci Adolfa Dygasińskiego. Po zakończeniu obrad uczestnicy odwiedzili Niegosławice, gdzie pisarz się urodził, Wiślicę, a na końcu obejrzeli Pińczów. Na zjazd przybyła wnuczka Dygasińskiego p. Waleria Saboczyńska z Częstochowy.

1963 - w sierpniu nastąpiło uroczyste otwarcie nowego budynku gimnazjalnego.

1966 - od tego roku poczynając, Pińczów nabiera znaczenia jako miejscowość turystyczna.

1967 - powstaje Muzeum Regionalne.

1979 - w serii zeszytów naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego ukazała się praca naukowa "Pińczów i jego szkoły w dziejach" pod red. J. Wyrozumskiego. Jest to jak dotąd najnowocześniejsze ujęcie dziejów miasta. Księga ta była pokłosiem 400-lecia gimnazjum.

1979 - odbyły się obchody 550-lecia założenia Pińczowa jako miasta.

1982 - pińczowska Ochotnicza Straż Pożarna obchodziła uroczyście stulecie swego istnienia.

1986 - powstaje Zespół Parków Krajobrazowych Ponidzia z siedzibą w Pińczowie. W jego skład wchodzą Parki: Nadnidziański, Szaniecki i Kozubowski.

1989 - w mieście zamieszkiwało 11650 osób.

1990 - powołano Fundację Rozbudowy Szpitala Rejonowego w Pińczowie.

1991 - rozpoczyna się budowa nowego szpitala miejskiego przy ul. Armii Krajowej (na Mirowie).

1992 - w czerwcu odbyła się uroczystość koronacji obrazu Matki Boskiej Mirowskiej.

1994 - w Liceum odbył się zjazd wychowanków szkoły połączony z odsłonięciem tablic pamiątkowych.

1997 - w lipcu wylała na niespotykaną skalę Nida.

1997 - I wizyta Jego Eminencji Ks. Kardynała Józefa Glempa Prymasa Polski w Pińczowie.

1998 - Na Wzgórzu Zamkowym postawiono nowy Krzyż.

1999 - Pińczów ponownie zostaje miastem powiatowym.

1999 - Nadanie honorowego obywatelstwa Jego Eminencji Księdzu Kardynałowi Kazimierzowi Świątkowi.

1999 - II wizyta Jego Eminencji Ks. Kardynała Józefa Glempa Prymasa Polski w Pińczowie.

2000 - nowe tysiąclecie upamiętnił kamień, ustawiony z tej okazji na górze Zamkowej.

2001 - Miejscowe Liceum Ogólnokształcące zorganizowało zjazd wychowanków dla upamiętnienia 450 - lecia protestanckiego gimnazjum humanistycznego i 300 - lecia kolonii akademickiej Uniwersytetu Krakowskiego. Przyjechało na spotkanie kilkaset osób.

2002 - Uroczystość nadania nowego sztandaru dla Zespołu Szkół Zawodowych im. Stanisława Staszica w Pińczowie.

2002 - III wizyta Jego Eminencji Ks. Kardynała Józefa Glempa Prymasa Polski w Pińczowie.

2002 - Szkoła Podstawowa nr 1 obchodzi jubileusz 70 - lecia działalności w nowym gmachu, zbudowanym dla niej w roku 1931. Natomiast tradycje tej placówki oświatowej sięgają połowy XV stulecia.